Ano ang stock exchange? NYSE, NASDAQ at PSE, simpleng paliwanag
NYSE, NASDAQ, PSE: lagi mong naririnig ang mga pangalang ito kapag stocks ang usapan. Mga stock exchange sila, ang mga palengke kung saan binibili at ibinebenta ang shares ng mga kumpanya.
Na-update Nob 1, 2026
Read in EnglishAno ang stock exchange?
Ang stock exchange ay isang palengke para sa shares ng mga kumpanya. Dito nagkikita ang mga buyer at seller, at ang presyo ay kung ano ang napagkasunduan nila, segundo por segundo.
Ang share ay maliit na piraso ng isang kumpanya. Kapag may shares ka, may-ari ka ng maliit na bahagi ng negosyong iyon.
Presyo ng Jollibee share (halimbawa): ₱230 Bumili ka ng 10 shares → ₱2,300 Tumaas ang presyo ng 10%, sa ₱253 → ₱2,530 na ang 10 shares mo
Ano ang NYSE, NASDAQ at PSE?
| Exchange | Saan | Mga sikat na kumpanya | Bukas (oras sa Manila) |
|---|---|---|---|
| NYSE: New York Stock Exchange | USA | Coca-Cola, Walmart, JPMorgan | Mga 9:30 p.m. hanggang 4 a.m. (10:30 p.m. hanggang 5 a.m. kapag hindi US daylight saving) |
| NASDAQ | USA | Apple, Microsoft, Nvidia, Tesla | Pareho ng NYSE |
| PSE: Philippine Stock Exchange | Pilipinas | Jollibee, SM, Ayala, BDO | Weekdays, mga 9:30 a.m. hanggang 3 p.m., may lunch break |
Hindi tulad ng crypto, nagsasara ang stock exchanges sa gabi, tuwing weekend at tuwing holiday.
Bakit tumataas o bumababa ang presyo ng share?
- Kita ng kumpanya: kapag mas malaki ang kinikita ng kumpanya, kadalasang tumataas ang presyo nito.
- Balita: bagong produkto, iskandalo o bagong boss, puwedeng gumalaw ang presyo sa loob ng ilang minuto.
- Ekonomiya: ang interest rates at inflation ay nagpapagalaw sa buong market.
- Supply at demand: kapag mas marami ang buyer kaysa seller, tumataas ang presyo.
May mga kumpanya ring nagbibigay ng dividends: bahagi ng profit nila, in cash. Ang ₱5 kada taon sa ₱230 na share ay mga 2.2% na dividend kada taon.
Paano naiiba ang stocks sa crypto?
| Stocks | Crypto | |
|---|---|---|
| Ano ang hawak mo | Piraso ng totoong kumpanya | Isang digital coin |
| Bukas | Weekdays, may takdang oras | 24/7 |
| Karaniwang galaw kada araw | Mga 1–2% | Mga 2–10% o higit pa |
| Dividends | May ilan na nagbibigay | Wala |
| Patakaran | Mahigpit ang regulasyon (ang SEC) | Mas maluwag, depende sa bansa |
Ano ang board lot sa PSE?
Sa PSE, bumibili ka ng shares nang naka-bundle na tinatawag na board lots, hindi isa-isa. Ang laki ng bundle ay depende sa presyo ng share.
| Presyo ng share | Board lot | Pinakamaliit na bili, sa pinakamababang presyo |
|---|---|---|
| ₱0.50 hanggang ₱4.99 | 1,000 shares | ₱500 |
| ₱5 hanggang ₱49.95 | 100 shares | ₱500 |
| ₱50 hanggang ₱999.50 | 10 shares | ₱500 |
| ₱1,000 pataas | 5 shares | ₱5,000 |
Walang board lots sa US exchanges: maraming app pa nga ang pumapayag na bumili ka ng fraction ng isang share.
Ano ang stock index, tulad ng PSEi o S&P 500?
Ang index ay isang numero na sumusubaybay sa grupo ng malalaking kumpanya, para makita mo agad kung kumusta ang buong market.
| Index | Sinusubaybayan |
|---|---|
| PSEi | 30 malalaking kumpanya sa Pilipinas |
| S&P 500 | 500 malalaking kumpanya sa US |
| NASDAQ Composite | Libu-libong kumpanya sa NASDAQ, karamihan tech |
Kapag sinabing "up 1% ang PSEi ngayon", ibig sabihin tumaas nang mga 1% on average ang malalaking kumpanyang iyon sa Pilipinas.
Puwede ba akong mag-practice ng stocks sa Tradeground?
Sa ngayon, naka-focus ang Tradeground sa crypto. Pero karamihan ng natututunan mo ay magagamit din sa stocks: pag-buy at pag-sell, profit at loss, fees, charts at magagandang habits.